برخی از گیاهان دارویی را به علت دارا بودن اسانس مورد استفاده قرار می دهند و در بیشتر موارد اسا نسهای استخراج شده از گیاهان را نیز به عنوان دارو به کار می برند. مهمترین کاربردهای گیاهان اسانس دار علاوه بر مصارف دارویی جهت معطر ساختن مواد غذایی، و نوشیدنیها بکار می برند. در راستای این تحقیق یکی از جنسهای اسانس دار خانواده نعنائیان به نام جنس Stachys بوده که 300 گونه درجهان و از این تعداد 34 گونه در ایران و در حدود 10 گونه در این استان وجود دارد. این جنس گیاهی در استان در اراضی پائین دست تا ارتفاعات به صورت پراکنده و در بعضی از نواحی به صورت انبوه وجود دارد. در راستای این تحقیق به بررسی چهار گونه از این جنس به لحاظ خصوصیات اکولوژیکی پرداخته و نمونه ها پس از جمع آوری، شناسایی آنها با استفاده از منابع معتبر علمی اقدام شده است. سپس اندامهای هوائی گیاه از نقاط پراکنش گیاه در مرحله گلدهی جمع آوری و در شرایط سایه خشک شده است. سپس 100 گرم از گیاه به وسیله روش تقطیر با آب با دستگاه کلونجر اسانس گیری شده است. اجزای تشکیل دهنده اسانس با استفاده از دستگاههای گاز کروماتوگراف و گاز کروماتوگراف متصل به طیف سنج جرمی مورد تجزیه و شناسایی قرار گرفت. نتایج بدست آمده حاکی از آنست که گونه Stachys byzantina در اراضی پائین دست تا ارتفاعات 28500 متری از سطح دریا و در خاکهای بابافت رسی –شنی، گونه Stachys lavandulifolia در مراتع ییلاقی استان از ارتفاع 2200 تا 2800 ازسطح دریا و در خاکهای آهکی و گونه های Stachys inflata و Stachys laxa اکثرا درحاشیه جاده های مرتعی و اراضی واریزه ای و در ارتفاعات 1100 تا 1900 متری از سطح دریا و در خاکهای رسی-شنی و آهکی پراکنش دارند. و طبق بررسیهای فیتوشیمی عمده اسانسهای موجود در گیاهان شامل ترکیبات و درصدهای زیر می باشد:
Stachys byzantina:a-pinene (4.5%), Piperitenone (9.9%), Germacrene D (4.9%), (E)-Nuciferol (4.8%), 6, 10, 14-Terimethyl pentadecan-2-one (6.4%), epi-13- Manoyl oxide (4.5%), n-Tericosane (6.4%).Stachys inflata:a-pinene (5.8%), Germacrene D (8.9%), Bicyclogermacrene (5.1%), &-Cadinene (4.4%), Hexadecanoic acid (9.1%), 9, 12, 15-Octadecatrienoic acid (4.1%).Stachys lavandulifolia:4-Hydroxy-4-Methyl-2-pentanone (9.3%), a-pinene (7.9%), &-Cadinene (4.3%), a-Bisabolol (3.4%), Tetradecanoic acid (3.7%), Hexadecanoic acid (5.2%).Stachys laxa:4-Hydroxy-4-Methyl-2-pentanone (12.3%), a-pinene (5.9%), B-Caryophyllen (6.2%), Germacrene D (17.1%), 7-epi-a-selinene (8.3%), Bicyclogermacrene (6.7%).